DIE WELTMEERE (1954)

Van Justus Perthes' See-Atlas hebben we in de loop der jaren verscheidene edities besproken: de aller-1ste uit 1894, de 7de (1906), de 13de ('31); dan de bij de VEB verschenen 2de ('56) en 3de ('61) editie van de 15de druk, welke laatste we uitgebreid hebben vergeleken met de 14de druk uit 1944. Voor ons ligt de 1ste editie van de 15de druk uit '54; hij is heel wat dunner dan de 2de c.q. 3de editie daarvan die overigens onderling weinig of niets verschillen, zoals uit onze beschouwing is gebleken.

Die Weltmeere. Mit den wichtigsten Tatsachen aus Meteorologie und Nautik. 23 mehrfarbige Karten, 11 ein- und mehrfarbige Tafeln, 20 mehrfarbige Hafenplänen und 94 Textabbildungen. 1954. VEB Geographisch-Kartographische Anstalt Gotha. [2], 3-128 p.; XI bl. afbeeldingen; 13 bl. krtn. 17 x 10,5 cm. Op omslag: Die Weltmeere. Taschenatlas. Op stofomslag: Die Weltmeere. Taschenatlas. Verlag VEB Geogr.-Kartogr. Anstalt Gotha. p. [2]: Unter Mitwirkung von W. Steinfatt, Ostseebad Wustrow völlig neubearbeitet von H.-R. Fischer, Gotha. Kartographie: H. Peuckert, Gotha. 1. Ausgabe (15. Auflage des Seeatlas) ... VEB Geographisch-Kartographische Anstalt Gotha 4/53 - 10 000.

Ten opzichte van de 2de uitgave uit 1956 (die op zich dus nauwelijks afwijkt van de daarna volgende en laatste uit 1961) zijn de verschillen als volgt:

Het tekstgedeelte (zelfde lettergrootte):

1954

1956

128 p. (incl. Seehafenordnung); 94 (=99) afbn.

152 p. + apart boekje 48 p. Seehafenordnung enz.; 119 (= 135) afbn.

De aparte bladen met afbeeldingen:

1954

1956

I Radarspinne

I Radarspinne

II Decca-Funkortung ...

III Decca-Funkortung ...

 

II Radarbild der Unterelbe und Vergleichungskarte

III Befeuerung u. Betonnung ...

IV Befeuerung u. Betonnung ...

IV Schimmende u. feste Seezeichen

XIV Schimmende u. feste Seezeichen ( sterk gewijzigd)

V Besondere Seezeichen

XIX Seezeichen für besondere Zwecke (geheel anders)

VI Wrackbezeichnungen

 
 

XV Formen der Topzeichen

 

XVI Fahrwasserbezeichnung (I)

 

XVII Fahrwasserbezeichnung (II)

 

XVIII Untiefen- u. Wrackbezeichnung

VII Segelschifftypen

VIII Segelschifftypen

VIII Dampfer- u. Motorschifftypen

V Dampfer- u. Motorschifftypen

IX Lichterführung der Schiffe

IX Lichterführung der Schiffe ... (I) (sterk gewijzigd)

 

X Lichterführung der Schiffe ... (II)

X Lichterführung der Seeflugzeuge

XI Lichterführung der Seeflugzeuge

XI Internationale Signalflaggen

XII Internationale Signalflaggen

 

XIII Ausländische Flaggen

 

XX Betonnung eines angenommenen Fahrwassers

 

1-5 Signal- u. Lichterführung nach der Seewasserstraßenordnung der DDR (1 Jan. 1955)

De kaarten zijn in beide edities geheel gelijk, maar t.o.v. van de 1954-editie zijn aan de op de keerzijde van de kaartjes gedrukte stadsplattegrondjes in de 1956-uitgave de volgende toegevoegd:

tussen bl. 8 en 9: Casablanca;
tussen bl. 9 en 10: Lisboa;
tussen bl. 11 en 12: Cherbourg; Le Havre; Southampton;
tussen bl. 13 en 14: Bremen; Emden;
tussen bl. 15 en 16: Genova; Barcelona. Krtje Marseille iets kleiner hoewel zelfde schaal;
tussen bl. 16 en 17: Alexandria;
tussen bl. 17 en 18: Veracruz; La Habana;
tussen bl. 18 en 19: Singapore (staat in de 1954-editie tussen bl. 19 en 20);
tussen bl. 19 en 20: Tandjung Priok; Manila;
tussen bl. 20 en 21: Valparaiso.

In beide edities worden Amsterdam en Rotterdam (de laatste vooral) pijnlijk gemist (om nog maar te zwijgen van St. Petersburg). Verder is in de 1956-editie de Duitse benaming van steden geïnternationaliseerd: Kapstadt = Cape Town, Neapel = Napoli enzovoorts.

Maar het belangrijkste deel van een atlas zijn natuurlijk de kaarten. 19 van de 23 kaartjes komen uit de laatste Perthes-editie (de 14de druk uit 1944 dus), maar zijn dan geschoond van stadsplattegrondjes, terwijl krt. nr. 14, "Deutsche Bucht", weliswaar nieuw is, maar bedrieglijk op de oude kaart nr. 30 (daarvoor nr. 13) "Jade, Elb- und Weser-Mündung" lijkt en waarschijnlijk uitsluitend om technische redenen hertekend is. Echt "nieuw" zijn dan alleen de nrs. 7, "Grenzen der Ozeane / Fischgründe, Atlantik und Indik", 8, "Grenzen der Ozeane / Fischgründe, Pazifik" en 12, "Der Kanal". Er valt dus nog genoeg te genieten in dit werkje, alhoewel het de in Stieler-kwaliteit gegoten stadsplattegrondjes uit de oude edities node mist; de nieuwe, op de verso's, zijn rustiger, evenwichtiger dan de in de uithoeken van de kaartjes gepropte oude; tegelijk maakt dat de kaartjes verdrietig leeg en ook is de directe relatie van de plattegrondjes met de havensteden op de kaart zelf, de eigenlijke betekenis van bijkaartjes in feite, verloren gegaan. Voor zowel het een als het ander valt wat te zeggen en het is dan ook niet meer een kwestie van persoonlijke smaak, die ons deze afweging doet maken. HV

home